Kan şekeri dengesini destekleyen tıbbi beslenme düzeni.
İnsülin direnci, prediyabet ve tip 2 diyabette öğün düzenini birlikte kuruyoruz. Karbonhidratın türü, miktarı, güne dağılımı. Amaç kan şekerini dar bir bantta tutmak, açlık ataklarını azaltmak ve bu düzeni birkaç hafta değil yıllarca sürdürebilmek. Tanı ve ilaç kararı hekiminizin; ben tabaktaki kısmı çalışıyorum.
İlk iş karbonhidratı yasaklamak değil, yerini değiştirmek. Ekmeği tek başına yemek yerine yanına yumurta ya da peynir koymak, meyveyi yoğurtla birleştirmek, akşam tabağındaki pilavı yarıya indirip boşluğu sebzeyle doldurmak. Aynı miktar karbonhidrat, farklı bir tabakta farklı bir eğri çiziyor.
Öğün sayısı herkeste aynı değil. Üç ana öğünle rahat eden de var, ilaç kullandığı için araya bir şey koyması gereken de. Bunu ilk iki haftada deneyerek buluyoruz; baştan şablona karar vermiyorum.
Şu durumlarda bu sayfa size göre:
İlk görüşme 45-60 dakika sürüyor. Tahlillerinizi ve hekiminizin yazdığı ilaçları birlikte okuyoruz: açlık glukozu, HbA1c, açlık insülini, lipid paneli, varsa tiroid değerleri. Sonra gününüzü saat saat çıkarıyorum. Kaçta kalkıyorsunuz, işte kaçta acıkıyorsunuz, akşam eve kaçta giriyorsunuz.
Planı bu takvimin üstüne kuruyorum. Mutfağınızda ne varsa onunla çalışıyorum; alışveriş listesi uzadıkça uygulanma ihtimali düşüyor. Öğünlerde tabağın yarısı sebze, kalanı protein ve nişastalı besin oluyor. Tuzda WHO'nun günde 5 gram sınırını esas alıyorum, tansiyon da eşlik ediyorsa bu sınıra daha çok dikkat ediyoruz.
Kontroller genelde iki haftada bir. Ölçüm defteriniz varsa getirin; hangi öğünden sonra hangi değerin çıktığını yan yana görmek, teraziye çıkıp tek bir sayıya bakmaktan çok daha fazla iş görüyor, çünkü planın nerede tuttuğunu ve nerede boşluk bıraktığını doğrudan gösteriyor. Bel çevresini de ölçüyoruz, çünkü VKİ hesaplama aracı yağın nerede biriktiğini söylemiyor.
En sık takıldığımız saat ikindi. Öğlen yetersiz kalan bir tabak 16.00 civarında tatlı isteğine dönüşüyor, gün de orada bozuluyor. Çözüm tatlıyı yasaklamak değil, öğlen tabağına protein eklemek.
İkinci mesele hipoglisemi korkusu. İlaç ya da insülin kullanan biri öğün atlamaktan çekindiği için gereğinden fazla ara öğün yapıyor, günün toplamı da şeker eğrisi de bundan etkileniyor. Doz değişikliği hekimin işi; ben öğünün içeriğini ve saatini verilen doza uyduruyorum.
Üçüncüsü sofra. Düğün, bayram, iş yemeği. Bunları önceden konuşuyoruz: o gün diğer öğünler hafifliyor, ertesi gün telafi denemesi yapmıyoruz.
Bazen plan tutmuyor. Vardiyalı çalışan birinde sabit öğün saatleri işlemez; o planı bırakıp düzeni vardiyaya göre yeniden kuruyoruz. Terazi aynı yerde durup tahlillerin düzeldiği haftalar da oluyor, bunu peşinen söylüyorum.
Beslenme planı tıbbi tedavinin yerine geçmez. Tanı koymuyorum, ilaç başlamıyorum, dozunuzu değiştirmiyorum. Şu durumlarda planı bekletip hekiminize yönlendiriyorum:
Hayır. Çok düşük karbonhidratla giden planlar çoğu kişide birkaç hafta sonra çöküyor, arkasından atıştırma geliyor. Türü ve porsiyonu değiştirmek daha kalıcı. Ayrıntısı tip 2 diyabette karbonhidrat yazısında.
Değil. Porsiyon ve yanındaki besin belirliyor: tek başına yenen bir kâse üzümle bir avuç ceviz eşliğinde yenen elma aynı şeyi yapmıyor. Glisemik indeks pratikte yazısı bu farkı örnekliyor.
Herkeste değil. Fazla kilo varsa kaybın insülin duyarlılığını iyileştirdiği genel kabul görmüş bir bilgi, ama normal kiloda insülin direnci de görülüyor; o durumda uyku, hareket ve öğün saatleri üstünde çalışıyoruz. Kas kaybetmeden ilerlemek için kilo yönetimi sayfasındaki yaklaşımı buraya taşıyorum.
Yürüyor. Tahlil sonuçları, ölçüm defteri ve öğün fotoğrafları görüşmeyi yürütmeye yetiyor; şehir dışındaki danışanlarla online diyet üzerinden çalışıyorum. Son üç ayın tahlilleri elinizdeyse randevu oluştururken not düşün, ilk görüşmeye hazır başlarız.
Görüşmeler çevrim içi yapılıyor; il merkezinde ya da çevre ilçelerde yaşıyorsanız Uşak ofisinde yüz yüze görüşme de mümkün.
