Ameliyat öncesi hazırlık ve sonrası dönem için aşamalı beslenme takibi.
Tüp mide ya da gastrik bypass sonrası beslenme, ameliyat masasında biten bir konu değil. Bu sayfada hazırlık döneminden sıvı-püre-yumuşak geçişlerine, protein ve vitamin takibinden yıllar sonra gelen kilo geri alımına kadar birlikte çalıştığımız başlıkları anlatıyorum. Cerrahi ekibinizin protokolü her aşamada esas alınır.
Bariatrik cerrahi mide hacmini küçültür, alışkanlığı değiştirmez. İlk aylarda kilo kendiliğinden düşerken asıl iş, o dönemde protein, sıvı ve vitamin açığı bırakmadan yeni bir yeme düzeni kurmaktır.
Sürecin farklı noktalarında devreye giriyorum: ameliyat kararı alınıp hazırlık başladığında, taburculuk sonrası aşama geçişlerinde, bir de aradan yıllar geçip porsiyonlar büyümeye başladığında. Aşamaların genel çerçevesini bu yazıda topladım.
İlk görüşmede ameliyat tarihinizi, cerrahınızın verdiği aşama takvimini ve son kan tahlillerinizi masaya koyuyoruz. Bunlar olmadan yazacağım plan tahmine dayanır, o yüzden ilk randevudan önce rapor ve tahlillerinizi toplamanızı istiyorum.
Aşama takvimi cerrahınıza aittir; sıvı dönem kimi protokolde on gün, kimisinde iki-üç hafta. Ben o takvimin üzerine ne yiyeceğinizi yazıyorum: günde kaç öğün, her öğünde hangi protein kaynağı, ne kadar sıvı ve bunların saatleri.
İlk aylarda iki haftada bir, düzen oturduktan sonra ayda bir görüşüyoruz. Kontrolde teraziye tek başına bakmıyorum; tahlil sonuçları, yeni yiyeceklere toleransınız ve kas kaybı belirtileri birlikte değerlendiriliyor. Yol gözünüzde büyüyorsa görüşmeleri online da yürütebiliyoruz.
Protein hedefini tutturmak ilk sıradaki sorun. Bir öğünde birkaç yemek kaşığı yiyebildiğiniz için protein kaynağı tabağın ilk ısırığı oluyor; salata, çorba ve garnitür sona kalıyor.
İkincisi sıvı. Yemekle birlikte su içmek hem porsiyonu erken doldurur hem bulantı yapar; suyu öğün aralarına yayıp yudumlayarak almanızı istiyorum. Kaba bir günlük hedefi su ihtiyacı hesaplama aracıyla görebilir, ameliyat sonrası dönemine göre birlikte düzeltiriz.
Üçüncüsü tolerans. Kırmızı et, pirinç ve taze ekmek ilk aylarda çoğu kişide takılma ya da bulantı yapıyor. Listeden tamamen silmek yerine birkaç hafta ara verip pişirme yöntemini değiştirerek yeniden deniyoruz.
Bir de damping var: özellikle bypass sonrası şekerli bir içecek ya da tatlı, terleme, çarpıntı ve ishalle sonuçlanabiliyor. Burada her zaman işe yarayan bir kurtarma yok. Miktarı kısmak ve o besini proteinli bir öğünün içine yerleştirmek çoğu kişide yeter, bir kısmında yetmez ve o besini bir süre bırakmak gerekir.
Takviyelerin dozunu hekim belirler. Ben tahlil takviminizi hatırlatır, sonuçları beslenme tarafından yorumlar, eksik gördüğüm yerde yazılı notla hekiminize yönlendiririm. Reçete, tanı ve ilaç kararı benim alanım değil.
Şu tabloları duyduğumda planı bırakıp cerrahınıza başvurmanızı istiyorum: sıvıyı bile tutamayacak kadar süren kusma, yutarken takılma hissi, ayakta duramayacak kadar baş dönmesi, ateş, ani ve şiddetli karın ağrısı. Gebelik düşünüyorsanız ameliyattan sonra kaçıncı ayda olduğunuz da hekimle konuşulmalı; o dönemde plan gebelik ve emzirme beslenmesiyle birlikte kurgulanır.
Cerrahların çoğu ameliyat öncesi birkaç haftalık bir düzen istiyor; amaç karaciğer hacmini küçültüp girişimi kolaylaştırmak. Süresi ve içeriği ekibinize göre değişir, kararı hekiminiz verir. Ben o çerçeveyi uygulanabilir bir menüye çeviriyorum.
Ameliyat tipi, kilonuz ve tahlilleriniz belirliyor; yaygın uygulamada günde 60 gram alt sınır sayılıyor, cerrahi ekibiniz hedefi yukarı çekebilir. Hedefi öğünlere bölüp somut ölçülere çeviriyorum: kaç yemek kaşığı yoğurt, kaç dilim peynir, kaç köfte.
Protein hedefini tutturmak ve hekiminizin izin verdiği ölçüde direnç çalışması eklemek en belirleyici iki başlık. Ayrıntısını şu yazıda anlattım.
Hayır. Kilo geri alımı çoğu zaman atlanan öğünler, geri dönen sıvı kaloriler ve araya giren atıştırmalıklarla başlar; bu üçünü birkaç gün kayıt altına almak ilk adımdır. Nereden başlayacağımızı konuşmak için randevu alabilirsiniz.
Görüşmeler çevrim içi yapılıyor; il merkezinde ya da çevre ilçelerde yaşıyorsanız Uşak ofisinde yüz yüze görüşme de mümkün.
